Na drodze wstępu: system PAYE dotyczy osób fizycznych, wykonujących pracę najemną na terenie Wielkiej Brytanii, u tamtejszego pracodawcy. To właśnie firma, która zatrudnia danego pracownika odprowadza w takiej sytuacji wszelkie konieczne zaliczki, by później wydać dokument podatkowy (P45 lub P60), na podstawie którego można dokonać rozliczenia. To jednak nie jest w tym systemie obowiązkowe, a zeznanie można złożyć za 4 lata ubiegłe oraz rok bieżący, pod warunkiem, że do jego końca nie wrócisz na wyspy.

Zanim przejdziemy do Self Assessment, warto też pamiętać o tym, że w Wielkiej Brytanii rok podatkowy nie pokrywa się z kalendarzowym. Trwa on od 6 kwietnia do 5 kwietnia następnego roku. Rodzi to częste wątpliwości, bo wyjeżdżając do pracy tylko na rok, może się okazać, że rozliczyć możemy się za dwa lata.

Czas zatem przejść do sedna, czyli systemu Self Assessment. Dotyczy on osób, które w Wielkiej Brytanii prowadziły działalność gospodarczą (może być to spółka jednoosobowa, jak również partnerska), były oddelegowane do pracy na wyspach oraz marynarzy. Zatrzymując się przy działalności, najczęściej są to osoby zarejestrowane w systemie Construction Industry Scheme (CIS) – innymi słowy są to podwykonawcy w branży budowlanej. Ponadto przez system Self Assessment rozliczają się osoby wykonujące wolne zawody.

Rozliczenie z  takiej działalności jest obowiązkowe, a wyjazd z Wielkiej Brytanii bez wyrejestrowania działalności z tego obowiązku nie zwalnia. Ogólna zasada jest taka, że zeznanie należy złożyć do końca października. Innymi słowy, deklaracja za rok podatkowy 2015/2016 (kończący się 05.04.2016 roku) powinna w formie papierowej trafić do urzędu do 31.10.2016 roku. Termin ulega przedłużeniu, jeżeli rozliczasz się poprzez system online, wtedy musisz zdążyć przez końcem stycznia 2017 roku. O wyjeździe bez wyrejestrowania działalności wspominam z jednej prostej przyczyny. Niezłożenie zeznania skutkuje nałożeniem kary przez brytyjską skarbówkę. Informacja o karze może zostać skierowana na adres na wyspach, podczas gdy niczego nieświadomy przebywasz w domu.

Rozliczenie w systemie Self Assessment nie należy do łatwych, wymaga wypełnienia odpowiednich formularzy oraz dołączenia dokumentacji potwierdzającej koszty związane z prowadzeniem działalności (o ile takie występowały). Warto w takiej sytuacji zwrócić się do osoby, która rzeczywiście zna się na rzeczy, aby do urzędu trafiło poprawnie uzupełnione zeznanie.

Ponadto, gdy urząd nałoży karę, można skierować prośbę o jej anulowanie. Musi ją oczywiście uprzedzić okazanie dobrej woli ze strony podatnika, czyli złożenie deklaracji, sama prośba musi być też odpowiednio uzasadniona. W większości sytuacji jest ona jednak rozpatrywana pozytywnie.